BILIONI 94 KULETA MAPINDUZI YA HUDUMA YA MAJI, USAFI WA MAZINGIRA NA USAFI BINAFSI HANANG DC

Posted on: February 11th, 2026

Wilaya ya Hanang imeingia katika hatua mpya ya mageuzi ya huduma za maji, usafi wa mazingira na usafi binafsi (WASH) baada ya kuzindua rasmi Mpango Jumuishi wa Uwekezaji wa WASH (WASH Costed Investment Plan) katika Uwanja wa Mount Hanang Stadium, chini ya ugeni rasmi wa Naibu Waziri wa Maji, Mhandisi Mathew Kundo.

Mpango huu unakuja katika mazingira ambayo, kwa mujibu wa takwimu za wilaya, Hanang ina jumla ya watu 367,391, ambapo takribani asilimia 80 wamefikiwa na mtandao wa maji . Hata hivyo, kufikiwa kwa mtandao si sawa na kupata huduma ya maji ya uhakika saa zote. Hali hii imekuwa ikiathiri uzalishaji wa kiuchumi, afya ya jamii na muda wa wananchi, hususan wanawake na watoto ambao mara nyingi hubeba jukumu la kutafuta maji.

Mpango Jumuishi wa Uwekezaji wa WASH umeandaliwa kwa kuainisha hali halisi ya sasa, mahitaji yaliyopo, pamoja na gharama halisi zinazohitajika ili kufikia upatikanaji wa huduma za WASH kwa wote ifikapo mwaka 2030. Huu si mpango wa jumla; ni nyenzo ya kimkakati inayoweka bayana vipaumbele vya uwekezaji, maeneo yenye upungufu mkubwa, na ratiba ya utekelezaji kwa awamu.

Kwa mujibu wa muhtasari wa mpango, utekelezaji wake utahusisha uimarishaji wa miundombinu ya maji vijijini na mijini, kuongezwa kwa vyanzo vipya vya maji, ukarabati wa miradi iliyopo, pamoja na kuimarisha usimamizi wa huduma kupitia RUWASA na mamlaka husika. Aidha, mpango unaweka mkazo katika ujenzi na uboreshaji wa vyoo bora katika kaya, shule na vituo vya afya, sambamba na kampeni endelevu za mabadiliko ya tabia kuhusu usafi binafsi.

Taarifa ya Mkurugenzi Mkazi wa WaterAid Tanzania, Anna Tenga Mzinga, imeeleza kuwa mpango huu ni wa kipekee kwa kuwa unaonyesha kwa uwazi “tuna nini, tunahitaji nini, na itagharimu kiasi gani kufikia wananchi wote na huduma za WASH.” Hii ina maana kuwa Serikali ya Wilaya sasa ina ramani ya uwekezaji yenye takwimu na makadirio ya fedha, jambo linalorahisisha upangaji wa bajeti, uhamasishaji wa rasilimali na ufuatiliaji wa matokeo.

Kwa zaidi ya miaka 40, WaterAid imekuwa ikishirikiana na Serikali ya Tanzania katika sekta ya WASH. Uzoefu huo umeonesha kuwa uwekezaji katika maji na usafi una matokeo ya moja kwa moja katika sekta nyingine: shule zinakuwa na mahudhurio bora zaidi, vituo vya afya vinafanya kazi katika mazingira salama, na magonjwa yanayotokana na maji na mazingira machafu hupungua kwa kiwango kikubwa. Hivyo, mpango wa Hanang una athari pana zaidi ya miundombinu; unahusu afya ya jamii, heshima ya binadamu na uchumi wa kaya.

Kipengele kingine muhimu cha mpango ni mfumo wa ufuatiliaji na tathmini. Utekelezaji utafanyika kwa awamu, kila hatua ikiwa na viashiria mahsusi vya kupima mafanikio, ikiwa ni pamoja na ongezeko la upatikanaji wa maji ya uhakika, idadi ya kaya zenye vyoo bora, na taasisi za umma zilizo na huduma kamili za WASH. Hii inaleta uwajibikaji na inatoa nafasi kwa wadau kufuatilia matumizi ya rasilimali na matokeo yake.

Kwa wananchi wa Hanang, manufaa ya mpango huu yataonekana katika maeneo matatu makuu. Kwanza, kupungua kwa muda unaotumika kutafuta maji na hivyo kuongeza muda wa shughuli za kiuchumi na elimu. Pili, kupungua kwa magonjwa ya mlipuko yanayohusiana na maji na usafi duni. Tatu, kuimarika kwa mazingira ya kujifunzia na kutoa huduma za afya, jambo litakaloongeza tija ya rasilimali watu wa wilaya.

Kwa upande wa kimkakati, Hanang imejiweka katika nafasi ya kuwa mfano wa kitaifa katika upangaji wa uwekezaji wa WASH kwa kutumia mpango wenye gharama (costed plan) badala ya mipango ya jumla isiyo na makadirio ya fedha. Hii inarahisisha ushiriki wa Serikali Kuu, washirika wa maendeleo, sekta binafsi na jamii katika kuchangia rasilimali kwa mwelekeo mmoja.

Kwa mantiki hiyo, uzinduzi wa Mpango Jumuishi wa Uwekezaji wa WASH si tukio la kawaida la kiutawala, bali ni tamko la kisera na la kimaendeleo. Sasa Hanang ina mpango ulioainisha hali halisi, mahitaji, gharama na malengo ya muda. Hatua inayofuata ni utekelezaji madhubuti, usimamizi wa karibu, na ushirikiano wa kweli wa wadau wote ili kufikia azma ya upatikanaji wa huduma za maji, usafi wa mazingira na usafi binafsi kwa wote ifikapo mwaka 2030.

PICHA ZA MATUKIO MBALIMBALI UZINDUZI WA MPANGO JUMUISHI WA UWEKEZAJI WA WASH.